ابراهیم پشتکوهی در میزگرد بررسی نمایش «مرگ اشرف غنی» که با حضور عوامل این اثر در خبرگزاری جمهوری اسلامی برگزار شد، درباره هدف خود از تولید این نمایش گفت: این اثر تلاش میکند تصویر متفاوتی از افغانستان و مردم این کشور به مخاطب ایرانی ارائه دهد.
او افزود: تماشاگر ایرانی پس از دیدن نمایش، احساس دوستی و همگرایی بیشتری با مردم افغانستان پیدا میکند. در سوی دیگر، مخاطبان افغانستانی نیز ارتباط عمیقی با نمایش برقرار کردهاند و برخی از آنها گفتهاند که اثر، آنها را به افغانستانی برده که شاید پیش از این فرصت شناختنش را نداشتهاند.
پشتکوهی با اشاره به تأثیر سقوط کابل و فرار اشرف غنی بر زندگی مردم افغانستان اظهار کرد: سقوط کابل اتفاقی بود که زندگی میلیونها انسان را تحت تأثیر قرار داد و جامعه ایران نیز از این رویداد متأثر شد. همین موضوع انگیزهای شد تا افغانستان را دستمایه یک اثر نمایشی قرار دهم.
این کارگردان تئاتر درباره شکلگیری ایده نمایش توضیح داد: سالها نمایشنامه «مرگ یزدگرد» نوشته بهرام بیضایی در ذهنم بود و «مرگ اشرف غنی» اقتباسی آزاد از این اثر است. داستان نمایش در شب یلدا و در خانهای در حاشیه کابل رخ میدهد و روایتگر خانوادهای است که در شرایطی بحرانی برای حفظ زندگی خود تلاش میکنند.
به گفته او، هرچند عنوان نمایش بار سیاسی دارد، اما محور اصلی اثر انسان و روابط انسانی است. پشتکوهی گفت: داستان درباره خانوادهای است که در موقعیتی غیرعادی قرار گرفته و ترس، فروپاشی و تلاش برای زنده ماندن اعضای آن را روایت میکند.
او با اشاره به حساسیت موضوع افزود: در خاورمیانه تقریباً هر اتفاقی میتواند وجه سیاسی پیدا کند. حتی انتخاب نام نمایش نیز چالشهایی ایجاد کرده است؛ با این حال ما فرض کردهایم اگر اشرف غنی در خانهای پناه گرفته بود، چه اتفاقی ممکن بود رخ دهد.
پشتکوهی با تأکید بر پیوندهای تاریخی و فرهنگی ایران و افغانستان اظهار کرد: افغانستان تنها یک جغرافیا نیست، بلکه بخشی از یک میراث فرهنگی گسترده است. هرات تا حدود ۱۵۰ سال پیش بخشی از ایران بود و مردم افغانستان نیز بخشی از تمدن فارسیزبان منطقه هستند.
او ادامه داد: ما به مولوی افتخار میکنیم، در حالی که او زاده بلخ است. سنایی و خواجه عبدالله انصاری نیز از چهرههای مهم فرهنگی این سرزمین هستند. این پیوندهای تاریخی نشان میدهد که میان دو ملت، اشتراکات فرهنگی عمیقی وجود دارد.
این کارگردان همچنین درباره حضور بازیگران افغانستانی در نمایش «مرگ اشرف غنی» گفت: بازیگران افغانستانی برای حضور در عرصههای مختلف هنری در ایران با دشواریهای زیادی مواجه بودهاند و حتی برای دستیابی به حقوق ابتدایی خود مجبور به تلاش و تحمل سختیهای فراوان شدهاند.
او افزود: خودم را در کنار این هنرمندان میبینم و امیدوارم این نمایش روزی در کشورهای مختلف اجرا شود تا صدای مردم رنجدیده افغانستان شنیده شود.
پشتکوهی با تأکید بر اینکه نمایش نگاه توریستی به افغانستان ندارد، گفت: این اثر درباره انسان است و تلاش میکند رنج کودکان، زنان و مردم عادی را به تصویر بکشد. هرجا به انسانها ظلم شود، باید درباره آن صحبت کرد و افغانستان نیز از این قاعده مستثنی نیست.
او با اشاره به محدودیتهای اجتماعی و آموزشی زنان و دختران در افغانستان اظهار کرد: اینکه دختران در افغانستان امکان تحصیل ندارند، یک فاجعه انسانی است و موجب میشود استعدادهای بسیاری از بین برود.
به گفته پشتکوهی، داستان نمایش در نهایت درباره یک خانواده و فروپاشی آن است؛ خانوادهای که تلاش میکند زندگی خود را حفظ کند و در این میان، برخی افراد از شرایط بحرانی سوءاستفاده میکنند.
او درباره تغییر پایانبندی نمایش نیز توضیح داد: در نسخه ابتدایی، خانواده بیشتر به دنبال پول بود، اما در ادامه متوجه شدم مخاطبان افغانستانی بیش از هر چیز به دنبال هویت از دسترفته خود هستند. به همین دلیل، نگاه نمایش تغییر کرد و موضوع هویت و یافتن قهرمان و اتحاد مردم افغانستان پررنگتر شد.
این کارگردان درباره تجربه شخصی خود از اجرای نمایش گفت: تئاتر برای من صرفاً یک شغل نیست، بلکه سبک زندگی است. هنرمند باید روح و روان زندهای داشته باشد و نسبت به اتفاقات اطرافش بیتفاوت نباشد.
پشتکوهی ادامه داد: وقتی رنج و گریه کودکان را میبینم، نمیتوانم بیتفاوت باشم. در برخی اجراها، موسیقی یا صحنه پایانی نمایش چنان روی من تأثیر گذاشته که همراه با بازیگران و مخاطبان گریه کردهام.
نمایش «مرگ اشرف غنی» از ۲۱ تیرماه در تماشاخانه هیلاج روی صحنه رفته و اجرای آن تا ۲۰ مرداد ادامه دارد.
آرزو غلامی، عیسی حسینی، نادر محمودی، فرشته محمدی، بشیر احمد نیکزاد، فریماه پروانی و مبینا صافی از بازیگران این اثر هستند.
«مرگ اشرف غنی» پیش از این در چهلوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر جایزه بهترین نمایشنامه اقتباسی را به دست آورده و در بخشهای بهترین موسیقی و بهترین بازیگر زن نیز نامزد دریافت جایزه بوده است.
در خلاصه داستان این نمایش آمده است: «در شب چله، کابل سقوط میکند و طالبان برای یافتن اشرف غنی به خانهای در حاشیه کابل هجوم میبرند.»
نظر شما